Is er zoiets als te veel Luka-magie? Die vraag lijkt misschien heiligschennis voor de fans van de Los Angeles Lakers, die genieten van de explosieve start van Luka Doncic bij de op een na beste aanval van de NBA. Toch is het een vraag die het waard is om in de gaten te houden, nu hij de grenzen van basketbalproductie verlegt.

Doncic heeft zich naar de voorste plaats in het MVP-gesprek gespeeld met een gemiddelde van 38,1 punten per wedstrijd. Dat zou Michael Jordan voorbijsteken voor het hoogste scoringsgemiddelde sinds de fusie van de NBA en ABA in 1976. Tegelijk heeft de Lakers-guard een historisch hoge usage rate, het percentage van de balbezittingen van zijn team die eindigen in een schot, een vrije worp of een balverlies. Die cijfers plaatsen hem bij de zwaarste offensieve lasten in de geschiedenis van de competitie.

Aangezien superster met zo’n hoge usage rate nooit een kampioenschap hebben gewonnen, moet de heavy load van Doncic dan alarmerend zijn? Die vraag is nu urgent.

Los Angeles staat met 13 overwinningen en 3 nederlagen gelijk aan de top van de competitie. Dat komt vooral doordat geen enkele tegenstander Doncic effectief heeft kunnen afremmen. Hij heeft al zeven wedstrijden met 40 punten en twee met 50 punten op zijn naam staan. De Lakers hebben een sterke netto rating van plus 15,3 wanneer de Sloveense ster op het veld staat, en ze hebben zeven overwinningen met een marge van tien punten of meer geboekt.

De enorme afhankelijkheid van Doncic doet de discussie over de risico’s van baldominantie weer oplaaien. Wanneer één speler zo bepalend is voor het succes van zijn team, wordt de selectie kwetsbaar als hij geblesseerd raakt. Bovendien neemt de kans toe dat zijn rendement afneemt.

Dit is een welbekend verhaal dat al decennia meegaat. Jordan moest meer passen. Allen Iverson kon het niet alleen. Russell Westbrook was een ballenjager. De titelambities van de Lakers hangen nu af van de vraag of ze de valkuilen kunnen vermijden die eerdere superstars met een hoge usage rate ten val hebben gebracht.

Waarom Doncic een moeilijk precedent tegenkomt

De omstandigheden zijn perfect voor Doncic om met zijn scoring en usage rate de rekenmachines te laten smelten. De Lakers hebben vijf van hun zeven beste scorers van vorig seizoen verloren, en ze verwachten van geen enkele basisspeler op de vleugel grote offensieve bijdragen. Doncic is 27 jaar, zit in de bloei van zijn carrière, is in uitstekende conditie en lijkt vastberaden om zijn nieuwe status als gezicht van de Lakers na LeBron James optimaal te benutten.

“[Doncic excelleert door] het volume van de driepunter in combinatie met zijn vermogen om naar de vrijworplijn te gaan”, zei Lakers-coach JJ Redick woensdag. “Als je naar de meeste elite-scorers kijkt, is het een verhaal van alle tijden. Jordan, Kobe [Bryant], zij gingen allemaal naar de vrijworplijn. Het is dat, en als je 12 of 13 keer per wedstrijd schiet met 40 procent van drie punten, dan kun je echt op volume scoren.”

Het vroege werk van Doncic is daarom ongekend. Hij staat helemaal alleen in de rechterbovenhoek van de grafiek die scoring en usage rate weergeeft voor de 285 spelers met de meeste minuten dit seizoen. Er zit een flink gat tussen hem en een groep A-listers als Shai Gilgeous-Alexander, Victor Wembanyama, Stephen Curry en Giannis Antetokounmpo.

Met een usage rate van 40,4 staat Doncic momenteel op de derde plaats sinds de metingen in 1967 begonnen. Alleen Westbrook (41,7 bij de Oklahoma City Thunder in 2016-17) en James Harden (40,5 bij de Houston Rockets in 2018-19) gaan hem voor.

Hoewel zijn usage rate een persoonlijk hoogtepunt is, is dit seizoen een verlenging van zijn favoriete speelstijl en geen radicaal eenmalig experiment. Sterker nog: zijn usage van 37,6 bij de Dallas Mavericks in 2022-23 en zijn 38,1 bij de Lakers vorig seizoen behoren tot de tien hoogste waarden ooit.

Hier is een koude douche: 41 spelers hebben in een seizoen een usage rate boven 35,0 gehad, maar geen van hen won dat jaar het kampioenschap. Daartoe behoren Hall of Famers als Jordan, Iverson, Bryant en Dwyane Wade, maar ook toekomstige Hall of Famers als Harden, Westbrook, Antetokounmpo en Joel Embiid.

De verklaring is eenvoudig: het is makkelijker om kampioen te worden met meerdere sterren en betrouwbare ondersteunende scorers. Het is moeilijker en minder verstandig dat één speler de offensieve aanval volledig domineert wanneer hij naast een of meer andere sterren speelt.

Jordan is het schoolvoorbeeld. Zijn Chicago Bulls werden in de eerste ronde geveegd door de Boston Celtics toen zijn usage rate piekte op 38,3 in 1986-87. Maar de groei van Scottie Pippen, de ontwikkeling van de ondersteunende spelers en de aanmoediging van coach Phil Jackson brachten Jordans usage rate in de jaren negentig terug naar een redelijker niveau. In elk van de zes kampioenschapsseizoenen van Chicago leidde Jordan de competitie nog steeds in scoring, maar zijn usage varieerde van 31,7 tot 34,7.

Vergelijkbare omstandigheden lagen ten grondslag aan de kampioenschapsjaren van Bryant en James.

De usage rate van Bryant piekte op 38,7 in 2005-06, toen de Lakers in de eerste ronde verloren van de Phoenix Suns. Nadat Los Angeles zich had versterkt met Pau Gasol en Lamar Odom, kwam Bryants usage uit op 32,2 en 32,3 in de kampioenschapsseizoenen 2008-09 en 2009-10.

James had een carrièrehoogte van 33,8 usage in 2008-09 bij de Cleveland Cavaliers, die in de finale van de Oosterse Conferentie verloren van de Orlando Magic. Tijdens zijn vier kampioenschapsseizoenen varieerde James’ usage tussen 30,2 en 32,0, terwijl hij succesvolle combinaties vormde met Wade, Kyrie Irving en Anthony Davis.

Doncic tegenover de twee grootste usage-voorbeelden

Doncic heeft nog geen kampioenschap gewonnen, maar ook zijn carrière laat een vergelijkbaar verhaal van “minder is meer” zien.

In 2025-26, zijn hoogste usage-seizoen tot nu toe (38,1), liep Doncic in april een hamstringblessure op die hem de hele play-offs van de Lakers kostte. In 2022-23, zijn op één na hoogste usage-seizoen (37,6), beleefden de Mavericks een ineenstorting aan het eind van het seizoen en haalden ze de play-offs niet.

Doncics diepste play-offrun, de finaleplaats met de Mavericks in 2024, kwam juist in zijn vijfde hoogste usage-seizoen (36,0). Hoewel zijn rol iets kleiner werd in zijn eerste volledige seizoen naast Irving, was Doncic tegen het einde van de vijf wedstrijden van de finale, die de Celtics wonnen, toch uitgeput.

De nederlaag met 109-97 tegen het zwakke Utah Jazz woensdag liet zien wat er mis kan gaan wanneer Doncic niet op volle toeren draait. Doncic scoorde 29 punten, maar hij maakte maar 10 van de 28 worpen. Austin Reaves viel uit met een hielblessure in de tweede wedstrijd van een back-to-back. Daardoor kwamen de Lakers dit seizoen voor de tweede keer niet boven de 100 punten uit.

“De shotcreatie die van [Doncic] wordt gevraagd, eist zijn tol”, zei Redick na het verlies van woensdag.

Gezien het feit dat Doncics huidige usage rate boven de 40 ligt, is het zinvol om te kijken wat er gebeurde toen Westbrook en Harden die grens overschreden.

Westbrooks seizoen 2016-17 bij Oklahoma City lijkt op dat van Doncic dit seizoen. De omstreden All-Star-guard kreeg alle ruimte nadat Kevin Durant als vrije speler naar de Golden State Warriors was vertrokken, vergelijkbaar met de nieuwe situatie van Doncic na het zomerse vertrek van James naar de Philadelphia 76ers. Dat seizoen leidde Westbrook de NBA in scoring, won hij zijn enige MVP-award en was hij aanvoerder van een ploeg met 47 overwinningen. Al die eerbewijzen liggen ook voor Doncic dit seizoen binnen bereik.

Toch zijn er belangrijke verschillen tussen de twee spelers. De true shooting percentage van Doncic bedraagt dit seizoen 64,4, veel beter dan de 55,4 van Westbrook in zijn MVP-campagne. Bovendien is de aanval van de Lakers veel efficiënter dan die van de Thunder in 2016-17, die op de 15e plaats eindigde ondanks de topprestaties van Westbrook.

Toen de Thunder in de eerste ronde van de play-offs van 2017 in vijf wedstrijden van Houston verloren, was er weinig twijfel dat hun aanval leed onder een ongezonde balans. In een memorabele Game 2 scoorde Westbrook 51 punten en nam hij 43 shots, maar OKC verloor toch. Dat seizoen wordt herinnerd als een waarschuwend voorbeeld: een eenmansaanval zal in de play-offs moeilijk blijven, hoe vastberaden de speler ook is.

Het seizoen 2018-19 van Harden lijkt meer op de huidige prestatie van Doncic. Dat jaar scoorde Harden een carrièrehoogte van gemiddeld 36,1 punten en was hij aanvoerder van een ploeg met 53 overwinningen. Zijn true shooting percentage die sessie was 61,6, dicht bij het huidige cijfer van Doncic, en Houston had de op een na beste aanval van de NBA.

Die Rockets hadden een reële kans op de titel, maar ze verloren uiteindelijk de tweede ronde van de Warriors, de regerend kampioen, in zes wedstrijden. Harden en Chris Paul konden de talent- en ervaringsvoorsprong van Golden State niet overwinnen, ook al ontbrak Durant in de laatste wedstrijd door een kuitblessure.

Ondanks hun succes wordt ook het seizoen 2018-19 van de Rockets herinnerd als waarschuwend voorbeeld. Na het verlies tegen de Warriors zouden Harden en Paul volgens berichten ruzie hebben gekregen over het gebrek aan balcirculatie en het zware gebruik van isolatiespelletjes. De Rockets verhandelden Paul voor het volgende seizoen.

Kan Doncic de uitzondering zijn? Een recente kampioen biedt hoop

Er is één relevant gegeven dat in het voordeel van Doncic en de Lakers werkt.

Gilgeous-Alexander leidde de Thunder naar de titel van 2025 met een usage rate van 34,8. Dat is het hoogste cijfer ooit voor een kampioen sinds de metingen in 1967 begonnen.

Nu analytics moderne aanvallen helpen verfijnen, kiezen veel teams ervoor hun beste spelers meer ruimte te geven. Meer dan de helft van de top 50 usage-seizoenen sinds 1967 vond plaats in het afgelopen decennium. Het opmerkelijke begin van Doncic kan worden beschouwd als het zuiverste voorbeeld daarvan.

NBA-teams zijn ook geavanceerder geworden in het meten van de werkbelasting, dankzij verbeteringen in spelerstrackingdata.

“Ik geloof niet in usage rate”, zei Redick woensdag. “De echte usage rate is een betere benadering, en dat is de tijd met de bal. [Doncic] heeft er echt voor gekozen om meer zonder bal te spelen, en hij maakt ook gewoon punten voor ons.”

“Je moet rekening houden met alle potentiële assists die we krijgen doordat hij de bal in handen heeft en uit acties komt. [Zijn usage rate] is geen zorg.”

Volgens de door Redick gewenste definitie sluit Doncic beter aan bij zijn medesterren. Tot en met dinsdag staat hij landelijk op de vierde plaats met 9,4 minuten balbezit per wedstrijd.

Als Gilgeous-Alexander en de Thunder twee jaar geleden de grens van usage succesvol verlegden, kan een zorgvuldig beheerde Doncic die grens dit seizoen dan nog verder duwen?

Dat is een terechte vraag. Maar vergeet niet dat Oklahoma City in 2024-25 de beste verdediging van de NBA had en dat Jalen Williams in de play-offs een zeer sterke tweede optie was. Toch wist de topfavoriete ploeg de Indiana Pacers in zeven wedstrijden nauwelijks af te schudden, omdat het scoringsvolume en de efficiëntie van Gilgeous-Alexander tegen het einde van de play-offs merkbaar terugliepen.

Het 2026-27-team van de Lakers heeft niet de verdediging van de Thunder van 2025, maar ze hebben wel enkele structurele en stilistische voordelen die Doncic kunnen helpen het beter te doen dan Westbrook en Harden.

Het belangrijkste is dat Los Angeles in Reaves een bewezen tweede scorer en spelmaker heeft. Hij scoort gemiddeld 24,7 punten en geeft 4,7 assists in zijn streven naar zijn eerste All-Star-selectie. Westbrooks vaak over het hoofd geziene sidekick in 2016-17 was Victor Oladipo, die gemiddeld 15,9 punten en 2,6 assists maakte. Paul kwam bij Houston in 2018-19 als tweede optie op 15,6 punten en 8,2 assists, maar hij en Harden speelden vaak op een om-de-beurt-manier voordat hun samenwerking eindigde.

Doncic en Reaves lijken natuurlijkere stilistische partners te zijn, en ze hebben geen enkele teken van persoonlijke spanning laten zien.

Tempo is een ander mogelijk voordeel van de Lakers ten opzichte van Hardens Rockets. Houston stond in 2018-19 op de 27e plaats qua tempo. Ze vertraagden het spel zodat Harden zijn tegenstander kon aanvallen met een reeks één-tegen-één-bewegingen of dubbele dekkingen kon uitlokken, waardoor zijn ploeggenoten open driepunters kregen.

De Lakers bungelen dit seizoen qua tempo in het middenveld, en Doncic leidt een vrijer aanvalsspel dat veel transitiemomenten heeft opgeleverd. Het betrekken en het enthousiasmeren van het hele team is cruciaal om te winnen wanneer één speler zoveel van het spel bepaalt als Doncic.

De hoop van de Lakers hangt echter sterk af van de gezondheid en productiviteit van Doncic en Reaves. Ze zijn altijd blij met consistente scoringsbijdragen van center Walker Kessler en van spelers als Quentin Grimes, die in een overwinning na verlenging tegen de Charlotte Hornets op dinsdag een carrièrehoogte van 47 punten scoorde.

Niemand was blijer met die doorbraakprestatie dan Doncic, die Redicks spelinstructies herhaaldelijk negeerde om de ervaren guard in de slotfase de bal te geven.

“[Grimes] kwam op dreef en hij bracht ons terug in de wedstrijd”, zei Doncic. “We probeerden hem de bal te geven die hij verdiende. Wat een geweldige wedstrijd.”

Doncic zal tot zijn eerste kampioenschap vragen moeten beantwoorden over zijn duurzaamheid en fitheid. Maar zijn passing en zijn bereidheid om de verantwoordelijkheid te delen behoren tot de beste redenen om te geloven dat hij en de Lakers de uitdagende geschiedenis van superspelers met een hoge usage rate kunnen doorbreken.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *